Ορθορεξία: Όταν η υγιεινή διατροφή γίνεται εμμονή

Ορθορεξία: Πότε η υγιεινή διατροφή παύει να είναι πραγματικά υγιεινή;

«Διαβάζω πάντα τις ετικέτες των τροφίμων. Ξέρω τι περιέχει κάθε προϊόν και αποφεύγω οτιδήποτε θεωρώ επιβλαβές. Έχω οργανώσει το διατροφικό μου πρόγραμμα μέχρι την τελευταία λεπτομέρεια και νιώθω ασφαλής όταν το ακολουθώ πιστά. Αυτό που δυσκολεύομαι να καταλάβω είναι πώς κάποιοι άνθρωποι τρώνε χωρίς να σκέφτονται τι βάζουν στο πιάτο τους.»

Η φροντίδα της διατροφής είναι μια μορφή φροντίδας του εαυτού μας. Επιλέγουμε τροφές που μας δίνουν ενέργεια, προστατεύουν την υγεία μας και μας βοηθούν να νιώθουμε καλά. Το πρόβλημα όμως δεν βρίσκεται στην υγιεινή διατροφή.

Ξεκινά όταν η διατροφή παύει να είναι ένα μέσο φροντίδας και γίνεται ολόκληρη η ζωή μας.

Τι είναι η ορθορεξία;

Η ορθορεξία περιγράφει μια υπερβολική ενασχόληση με την «καθαρή» ή «σωστή» διατροφή. Το άτομο δεν ενδιαφέρεται μόνο να τρώει υγιεινά, αλλά αισθάνεται ότι πρέπει να ακολουθεί αυστηρούς κανόνες χωρίς καμία παρέκκλιση.

Έτσι, το φαγητό παύει να αποτελεί πηγή απόλαυσης ή φροντίδας και μετατρέπεται σε μια συνεχή διαδικασία ελέγχου.

Η σκέψη περιστρέφεται διαρκώς γύρω από το τι επιτρέπεται και τι όχι, δημιουργώντας άγχος, ενοχές και έντονη πίεση.

Μήπως αναγνωρίζεις τον εαυτό σου;

Δεν σημαίνει ότι κάθε άνθρωπος που προσέχει τη διατροφή του εμφανίζει ορθορεξία. Ωστόσο, αξίζει να αναρωτηθείς:

• Νιώθεις ότι γνωρίζεις περισσότερα για τη διατροφή από τους περισσότερους ανθρώπους;
• Δυσκολεύεσαι να φας με παρέες επειδή οι επιλογές τους σε ενοχλούν;
• Αισθάνεσαι έντονες ενοχές όταν τρως κάτι εκτός προγράμματος;
• Προσπαθείς να “διορθώσεις” ένα γεύμα με αυστηρή δίαιτα ή υπερβολική άσκηση;
• Χωρίζεις τις τροφές σε απόλυτα «καλές» και «κακές»;
• Αποφεύγεις ολόκληρες ομάδες τροφίμων χωρίς να υπάρχει ιατρικός λόγος;
• Ακολουθείς συνεχώς νέες διατροφικές προκλήσεις ή αυστηρά προγράμματα αποτοξίνωσης;
• Η διάθεσή σου επηρεάζεται από το αν κατάφερες να τηρήσεις το διατροφικό σου πλάνο;
• Νιώθεις ότι η αξία σου εξαρτάται από το πόσο «σωστά» τρως;

Αν πολλές από αυτές τις ερωτήσεις σε εκφράζουν, ίσως η σχέση σου με το φαγητό χρειάζεται περισσότερη παρατήρηση και λιγότερο έλεγχο.

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά της ορθορεξίας;

Η ορθορεξία δεν αφορά μόνο τις τροφές. Επηρεάζει τον τρόπο που σκεφτόμαστε, σχετιζόμαστε με τους άλλους και αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας.

Συχνά συνοδεύεται από:

• εμμονική ενασχόληση με την ποιότητα των τροφίμων
• έντονο άγχος πριν ή μετά το φαγητό
• αυστηρούς προσωπικούς διατροφικούς κανόνες
• ενοχές και αυτοκριτική όταν αυτοί οι κανόνες παραβιάζονται
• ανάγκη συνεχούς ελέγχου
• αίσθημα υπεροχής απέναντι σε όσους δεν ακολουθούν αντίστοιχο τρόπο διατροφής
• περιορισμό της κοινωνικής ζωής λόγω του φαγητού
• ταύτιση της αυτοεκτίμησης με τις διατροφικές επιλογές

Είναι διατροφική διαταραχή;

Η ορθορεξία δεν αποτελεί ακόμη επίσημη ψυχιατρική διάγνωση στα βασικά διαγνωστικά εγχειρίδια, όμως τα τελευταία χρόνια αποτελεί αντικείμενο αυξανόμενης επιστημονικής έρευνας.

Οι ειδικοί αναγνωρίζουν ότι, όταν η ανάγκη για υγιεινή διατροφή γίνεται άκαμπτη και καταναγκαστική, μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ψυχική υγεία, τις σχέσεις, την εργασία αλλά και τη σωματική ευεξία.

Η ισορροπία είναι πιο σημαντική από την τελειότητα

Η υγιεινή διατροφή δεν μετριέται μόνο από τα συστατικά ενός γεύματος.

Μετριέται και από τη σχέση που έχουμε με το φαγητό.

Αν κάθε γεύμα συνοδεύεται από άγχος, φόβο, ενοχές ή ανάγκη για έλεγχο, τότε ίσως αυτό που χρειάζεται φροντίδα δεν είναι το πιάτο μας, αλλά ο τρόπος που σχετιζόμαστε μαζί του.

Η πραγματική υγεία δεν σημαίνει τελειότητα. Σημαίνει ευελιξία.

Να μπορούμε να απολαμβάνουμε ένα γεύμα χωρίς να νιώθουμε ότι χάσαμε τον έλεγχο. Να επιλέγουμε συνειδητά, χωρίς να τιμωρούμε τον εαυτό μας όταν ξεφεύγουμε από το πρόγραμμα.

Γιατί τελικά, μια υγιής σχέση με το φαγητό είναι εκείνη που μας θρέφει όχι μόνο σωματικά, αλλά και ψυχικά.