Αρνητικά συναισθήματα: γιατί έχει σημασία να τα βιώνεις
“Δεν μπορώ να ζω μ’ αυτή τη στεναχώρια.”
“Ο θυμός θολώνει το μυαλό μου.”
“Φοβάμαι πως αν το κάνω αυτό θα απογοητευτώ.”
Αυτές οι φράσεις λένε δύο πράγματα ταυτόχρονα: ότι υπάρχει ένα συναίσθημα, και ότι το συναίσθημα είναι πρόβλημα. Κάτι που πρέπει να φύγει, να ελεγχθεί, να ξεπεραστεί.
Αλλά τι γίνεται αν δεν είναι πρόβλημα; Τι γίνεται αν το πρόβλημα είναι ακριβώς η πεποίθηση ότι δεν πρέπει να το νιώθεις;
Από πού ήρθε η ανάγκη να μην νιώθουμε τα δύσκολα
Δεν γεννηθήκαμε με αυτή την αποστροφή. Τη μάθαμε.
“Είσαι δυνατή εσύ, μην κλαις.” “Τι αγχώνεσαι; Είσαι χαζός;” “Μην στεναχωριέσαι για πράγματα που δεν αλλάζουν.”
Κάθε φορά που ένα παιδί εξέφρασε ένα δύσκολο συναίσθημα και η απάντηση ήταν απόρριψη, τιμωρία ή παραμέληση, έμαθε κάτι: αυτό που νιώθω είναι λάθος. Καλύτερα να το κρύψω. Καλύτερα να μην το νιώθω καθόλου.
Αυτό δεν είναι αδυναμία. Είναι προσαρμογή σε ένα περιβάλλον που δεν άντεχε τα συναισθήματά σου.
Τι κάνει η αποφυγή στο σώμα και το μυαλό
Το ενδιαφέρον με τα αρνητικά συναισθήματα είναι ότι δεν φεύγουν αν τα αγνοήσεις. Μεταμορφώνονται.
Ο θυμός που δεν εκφράζεται γίνεται ένταση στο σώμα, ή κατάθλιψη, ή ξεσπά αλλού. Η λύπη που δεν επιτρέπεται να υπάρξει γίνεται μούδιασμα – και με αυτήν εξαφανίζεται και η χαρά. Το άγχος που προσπαθείς να “λογικεύσεις” εντείνεται, γιατί το μυαλό διαβάζει την προσπάθεια ελέγχου ως επιβεβαίωση κινδύνου.
Τα συναισθήματα δεν θέλουν να λυθούν. Θέλουν να βιωθούν.
Τι σημαίνει αποδοχή – και τι δεν σημαίνει
Αποδοχή δεν σημαίνει ότι σου αρέσει αυτό που νιώθεις. Δεν σημαίνει ότι το επιλέγεις ή ότι παραιτείσαι.
Σημαίνει ότι αφήνεις το συναίσθημα να υπάρχει για αρκετό χρόνο ώστε να το ακούσεις – τι σου λέει, τι χρειάζεται, τι σηματοδοτεί. Γιατί κάθε συναίσθημα, ακόμα και τα πιο δύσκολα, λειτουργεί ως πληροφορία.
Ο φόβος λέει “κάτι εδώ μοιάζει επικίνδυνο”. Η λύπη λέει “κάτι που είχε αξία χάθηκε”. Ο θυμός λέει “κάτι δεν είναι σωστό”. Η αηδία λέει “αυτό δεν είναι για μένα”.
Αν τρέχεις συνεχώς μακριά τους, χάνεις και αυτές τις πληροφορίες.
Η ισορροπία δεν είναι απουσία αρνητικών
Ένα από τα πιο επίμονα λάθη που κάνουμε: πιστεύουμε ότι η ψυχική υγεία σημαίνει να νιώθεις κυρίως θετικά. Να είσαι χαρούμενος, ήρεμος, ενθουσιώδης.
Αλλά η έρευνα δείχνει ότι όσοι αποφεύγουν συστηματικά τα αρνητικά συναισθήματα έχουν τελικά χαμηλότερη συνολική ευεξία – όχι υψηλότερη. Γιατί η ίδια ικανότητα που αποφεύγει τη λύπη, αποφεύγει και τη χαρά. Δεν μπορείς να κλείσεις επιλεκτικά μόνο τα δυσάρεστα.
Η ισορροπία δεν είναι η απουσία δύσκολων συναισθημάτων. Είναι η ικανότητα να τα έχεις, να τα ανεχτείς, και να μην σε κυβερνούν.
